Dobry kalkulator drewna oszczędza pieniądze, nerwy i czas przy zamawianiu materiału na budowę. Zamiast strzelać „na oko”, można wprowadzić wymiary desek, kantówek czy belek, a narzędzie policzy od razu objętość w m³ i zasugeruje bezpieczny zapas. Taki kalkulator przydaje się każdemu, kto zamawia drewno na więźbę dachową, taras, szalunki, podbitkę czy elewację. W jednym miejscu można przeliczyć ilość sztuk na metry sześcienne, sprawdzić, czy oferta tartaku ma sens i czy budżet się nie rozjedzie.
Jak działa kalkulator drewna i komu się przyda?
Kalkulator drewna opiera się na jednej prostej rzeczy: wymiarach elementów i ich liczbie. Po podaniu długości, szerokości, grubości oraz liczby sztuk narzędzie przelicza to na objętość w m³. Można wprowadzić różne przekroje (np. deski 2,5×12 cm i kantówki 6×12 cm) i zsumować wszystko w jednym wyniku.
Kalkulator drewna przydaje się szczególnie, gdy trzeba:
- przeliczyć projekt z „sztuk” na m³ drewna wymagane przez tartak,
- sprawdzić, ile metrów sześciennych drewna na więźbę dachową rzeczywiście wychodzi z projektu,
- oszacować, ile desek podłogowych lub tarasowych wejdzie w 1 m³,
- kontrolować oferty – czy tartak nie zawyżył ilości lub ceny.
Typowy scenariusz: projektant podaje listę typu „krokiew 8×18 cm – 14 szt. po 7,5 m”. Tartak chce znać całkowitą objętość drewna. Zamiast liczyć to ręcznie, wygodniej jest wprowadzić dane do kalkulatora drewna i od razu mieć wynik w m³ oraz w złotówkach po wpisaniu ceny za metr sześcienny.
Drewno budowlane – klasy, wilgotność i co kryje się za m³
W branży budowlanej „1 m³ drewna” nie zawsze znaczy to samo. W praktyce liczy się drewno lite obrobione (po przetarciu) o określonej wilgotności, a nie pnie w lesie. Do konstrukcji domów stosuje się głównie drewno iglaste: sosna, świerk, czasem modrzew, w klasach wytrzymałości C18, C24, C30 zgodnie z normą PN-EN 338.
Istotna jest też wilgotność. Na więźbę dachową najczęściej używa się drewna o wilgotności ok. 18–20% (tartaczne, niesuszone komorowo) albo 15–18% (drewno suszone, często strugane i czterostronnie fazowane). Im suchsze drewno, tym mniejsze późniejsze odkształcenia, ale cena zwykle wyższa.
Poniżej zestawienie najważniejszych parametrów, z którymi kalkulator drewna „spotyka się” w praktyce:
| Rodzaj / klasa drewna budowlanego | Typowe zastosowanie na budowie domu | Orientacyjna wytrzymałość / cecha charakterystyczna | Typowa wilgotność drewna konstrukcyjnego |
|---|---|---|---|
| C18 sosna/świerk | Proste konstrukcje, altany, wiaty, mniej obciążone dachy | Niższa nośność, dopuszczalne większe wady drewna | 18–22% (tartaczne) |
| C24 sosna/świerk | Większość więźb dachowych, domy szkieletowe, stropy drewniane | Standard w budownictwie jednorodzinnym, dobry stosunek ceny do jakości | 15–20% (często suszone i strugane) |
| C30 świerk | Większe rozpiętości, belki nośne, elementy mocno obciążone | Wysoka nośność, wyższa cena i większe wymagania jakościowe | 15–18% (suszone komorowo) |
| Modrzew | Tarasy, elewacje, miejsca narażone na wilgoć | Dobra odporność na warunki atmosferyczne | 16–20% |
| Sosna / świerk strugany | Elementy widoczne, domy szkieletowe, podbitki | Gładka powierzchnia, mniejsze ryzyko paczenia | 15–18% |
| Drewno KVH/BSH | Większe konstrukcje, belki widoczne, pergole premium | Klejone warstwowo, bardzo stabilne wymiarowo | 12–15% |
Znajomość klasy i rodzaju drewna pomaga lepiej interpretować wyniki z kalkulatora drewna. Ten sam m³ sosny C18 i m³ drewna klejonego BSH to zupełnie inny koszt i inne możliwości konstrukcyjne.
Wzór na obliczenie ilości drewna – krok po kroku
Kalkulator drewna wykonuje w tle bardzo prostą matematykę: oblicza objętość pojedynczego elementu, a potem mnoży przez liczbę sztuk. Podstawowy wzór wygląda tak:
V = (L × S × G × n) / 1 000 000
Gdzie:
- V – objętość drewna w m³,
- L – długość elementu w mm,
- S – szerokość (lub wysokość przekroju) w mm,
- G – grubość (drugi wymiar przekroju) w mm,
- n – liczba sztuk,
- 1 000 000 – przelicznik mm³ → m³.
Można też liczyć wszystko w metrach:
V = L × S × G × n
przy czym wtedy L, S, G muszą być podane w metrach (np. 0,05 m zamiast 50 mm).
Przykład 1 – więźba dachowa, krokiew 8×18 cm
Założenie:
- krokiew o przekroju 8×18 cm,
- długość jednej krokwi 7,5 m,
- liczba krokwi: 14 sztuk.
Najpierw w milimetrach:
8 cm = 80 mm, 18 cm = 180 mm, 7,5 m = 7500 mm.
Podstawienie do wzoru:
V = (7500 × 180 × 80 × 14) / 1 000 000
Obliczenia krok po kroku:
7500 × 180 = 1 350 000 mm²
1 350 000 × 80 = 108 000 000 mm³
108 000 000 × 14 = 1 512 000 000 mm³
Teraz podział przez 1 000 000:
V = 1 512 000 000 / 1 000 000 = 1,512 m³
Na same krokiewki 8×18 cm potrzeba więc około 1,52 m³ drewna. Do zamówienia w tartaku rozsądnie przyjąć przynajmniej 1,6 m³, uwzględniając docięcia, odpady i selekcję elementów gorszej jakości.
Przykład 2 – taras z deski 2,8×14 cm
Założenie:
- deska tarasowa 28×140 mm,
- długość deski 4 m,
- liczba desek 40 sztuk.
W milimetrach: 4 m = 4000 mm.
Podstawienie do wzoru:
V = (4000 × 140 × 28 × 40) / 1 000 000
Obliczenia:
4000 × 140 = 560 000 mm²
560 000 × 28 = 15 680 000 mm³
15 680 000 × 40 = 627 200 000 mm³
Przeliczenie na metry sześcienne:
V = 627 200 000 / 1 000 000 = 0,6272 m³
Deski na taki taras to około 0,63 m³ drewna. Jeśli dostawca sprzedaje pełne 0,1 m³, wygodnie przyjąć 0,7 m³ – będzie zapas na docinki i ewentualne uszkodzenia podczas montażu.
Ile drewna zamówić w praktyce – typowe sytuacje
Teoretyczny wynik z kalkulatora drewna to jedno, a realne zamówienie – drugie. W praktyce niemal zawsze dochodzi zapas, bo na budowie pojawiają się docięcia, zmiany, odpady i selekcja gorszych sztuk. Dobrze jest myśleć nie tylko o ilości, ale też o długościach dostępnych w tartaku.
1. Więźba dachowa w domu jednorodzinnym 120–150 m²
Dla dachu dwuspadowego o powierzchni ok. 180 m² typowe zużycie drewna na więźbę (krokiew, jętka, murłata, płatwie) to najczęściej 6–9 m³ w zależności od projektu. Kalkulator drewna pomoże zsumować poszczególne przekroje:
- krokiew 8×18 cm – np. 1,5–2,0 m³,
- jętki i płatwie 8×20/10×20 cm – np. 2,0–3,0 m³,
- łatki, kontrłaty, murłaty – reszta do 6–9 m³.
Po wprowadzeniu wszystkich pozycji kalkulator drewna pokaże sumę, np. 7,1 m³. Do zamówienia przy więźbie przyjmuje się zwykle +5–10% zapasu, czyli w tym wypadku warto zamówić około 7,5–7,8 m³.
2. Elewacja z deski na domu 10 × 8 m
Dom parterowy 10 × 8 m, wysokość ściany 3 m, część ścian w tynku, część w desce. Załóżmy, że deska elewacyjna pokryje 60 m² ścian. Przy desce 19×146 mm o efektywnej szerokości krycia 135 mm zużycie wynosi około 7,4 mb deski na 1 m².
Potrzebna łączna długość:
60 m² × 7,4 mb/m² = 444 mb deski.
Jeśli deski mają długość 4 m, to:
444 mb / 4 m = 111 sztuk.
Używając kalkulatora drewna można od razu policzyć, ile to da m³, np. wynik rzędu 1,2–1,4 m³ przy takim zestawie. Przy elewacji bezpiecznie przyjąć minimum 10% zapasu ze względu na selekcję ładniejszych desek na widoczne ściany.
3. Taras drewniany 4 × 5 m
Taras 20 m², deska tarasowa 2,8×14 cm, rozstaw legarów 40 cm. Orientacyjne zużycie deski na 1 m² takiego tarasu to ok. 7,1–7,3 mb/m². Czyli:
20 m² × 7,2 mb/m² = 144 mb deski.
Przy deskach o długości 4 m wychodzi:
144 mb / 4 m = 36 sztuk.
W kalkulatorze drewna po wpisaniu przekroju i ilości desek dostanie się wynik ok. 0,55–0,6 m³ drewna. W praktyce dobrym pomysłem jest zamawiać co najmniej +10–15% więcej, czyli około 0,65–0,7 m³, aby mieć zapas na docinki przy obwodzie tarasu i ewentualne reklamacje pojedynczych sztuk.
Tabela przeliczeniowa – ile sztuk w 1 m³ drewna?
Jeśli kalkulator drewna pokaże wynik w m³, często pojawia się drugie pytanie: ile to jest w sztukach? Poniższa tabela ułatwia szybkie przeliczenie – podane wartości są orientacyjne i zakładają „idealne” wymiary bez uwzględniania luzów i odpadu.
| Typowe wymiary deski / kantówki (grubość × szerokość × długość) | Ile sztuk w 1 m³ drewna – przelicznik praktyczny | Przybliżona objętość 1 sztuki drewna w m³ |
|---|---|---|
| 25 × 100 × 4000 mm (deska 2,5×10 cm, 4 m) | Ok. 100 szt. w 1 m³ | 0,0100 m³ / szt. |
| 25 × 150 × 4000 mm (deska 2,5×15 cm, 4 m) | Ok. 66 szt. w 1 m³ | 0,0150 m³ / szt. |
| 28 × 140 × 4000 mm (deska tarasowa 2,8×14 cm, 4 m) | Ok. 63 szt. w 1 m³ | 0,0159 m³ / szt. |
| 40 × 100 × 4000 mm (deska 4×10 cm, 4 m) | Ok. 62 szt. w 1 m³ | 0,0160 m³ / szt. |
| 50 × 150 × 4000 mm (kantówka 5×15 cm, 4 m) | Ok. 33 szt. w 1 m³ | 0,0300 m³ / szt. |
| 80 × 180 × 7500 mm (krokiew 8×18 cm, 7,5 m) | Ok. 6–7 szt. w 1 m³ | 0,2160 m³ / szt. |
| 60 × 120 × 4000 mm (kantówka 6×12 cm, 4 m) | Ok. 34–35 szt. w 1 m³ | 0,0288 m³ / szt. |
| 19 × 146 × 4000 mm (deska elewacyjna 1,9×14,6 cm, 4 m) | Ok. 90–92 szt. w 1 m³ | 0,0108–0,0110 m³ / szt. |
Tabela pozwala szybko zweryfikować wynik z kalkulatora drewna. Jeśli np. tartak podaje, że złożył ofertę na 1,5 m³ deski 25×150×4000 mm, można oszacować, że będzie to ok. 1,5 × 66 ≈ 99 sztuk. W odwrotną stronę – znając liczbę sztuk, da się oszacować, czy podany przez dostawcę metr sześcienny „trzyma się kupy”.