Kalkulator więźby dachowej pozwala w kilka minut oszacować długość krokwi, liczbę elementów, przybliżony przekrój i zużycie drewna pod konkretny dach. Przydaje się każdemu, kto planuje budowę lub remont dachu i chce szybko sprawdzić, czy ofertę ekipy dekarskiej da się obronić liczbami. W kalkulatorze więźby dachowej wystarczy podać kilka podstawowych parametrów – reszta wyliczy się sama, bez wertowania norm i tabelek. Narzędzie szczególnie dobrze sprawdza się przy prostych dachach dwuspadowych i czterospadowych, na etapie wstępnego kosztorysu.
Jak działa kalkulator więźby dachowej krok po kroku
Kalkulator więźby dachowej przyjmuje kilka kluczowych danych: szerokość budynku, długość budynku, kąt nachylenia dachu, rozstaw krokwi, typ pokrycia oraz strefę śniegową. Na tej podstawie szacuje:
- długość krokwi (po połaci),
- liczbę krokwi na jedną i obie połacie,
- przybliżony przekrój krokwi,
- powierzchnię połaci i orientacyjne zużycie drewna w m3.
Przykładowo: dla domu o szerokości 8 m, długości 12 m, kącie nachylenia 35° i rozstawie krokwi 80 cm kalkulator automatycznie policzy, że potrzebnych będzie kilkadziesiąt sztuk krokwi o długości ok. 4,9 m. Po dodaniu informacji o typie dachu (dwuspadowy, kopertowy) narzędzie szacuje też łączną objętość drewna na murłaty, płatwie, kleszcze i jętki. Wynik nie zastępuje projektu, ale pozwala odsiać oferty, które „strzelają z biodra” liczbami.
Wzór na krokiew i ilość drewna – proste obliczenia bez kalkulatora
Podstawą obliczeń długości krokwi jest prosta zależność geometryczna. W uproszczeniu przyjmuje się, że odległość od murłaty do kalenicy to połowa szerokości budynku (przy klasycznym dachu dwuspadowym), a kąt nachylenia dachu jest znany z projektu lub z założeń inwestora.
L = (B / 2) / cosα
gdzie:
L – długość krokwi w m,
B – szerokość budynku w m (liczona po zewnętrznym obrysie),
α – kąt nachylenia połaci w stopniach.
Liczbę krokwi szacuje się z kolei następująco:
n = (D / s) + 1
gdzie:
n – liczba krokwi na jednej połaci (zaokrąglana w górę),
D – długość budynku w m,
s – rozstaw krokwi w m (np. 0,8 m).
Przykład 1 – prosty dach dwuspadowy
Dane wejściowe:
szerokość budynku B = 8 m
długość budynku D = 10 m
kąt nachylenia połaci α = 30°
rozstaw krokwi s = 0,9 m
1. Długość krokwi:
Połowa szerokości: B/2 = 4 m
cos 30° ≈ 0,866
Podstawienie do wzoru:
L = 4 / 0,866 ≈ 4,62 m
2. Liczba krokwi na jednej połaci:
n = (10 / 0,9) + 1 = 11,11 + 1 ≈ 12,11 → przyjmuje się 12 sztuk
Na obie połacie: 24 krokwie.
3. Przybliżone zużycie drewna na same krokwie (przekrój 8×18 cm):
Objętość jednej krokwi: 0,08 × 0,18 × 4,62 ≈ 0,0665 m3
Razem: 0,0665 × 24 ≈ 1,6 m3 drewna na krokwie.
Przykład 2 – dach o większym spadku
Dane wejściowe:
B = 9 m, D = 12 m, α = 40°, s = 0,8 m
1. Długość krokwi:
Połowa szerokości: B/2 = 4,5 m
cos 40° ≈ 0,766
L = 4,5 / 0,766 ≈ 5,87 m
2. Liczba krokwi:
n = (12 / 0,8) + 1 = 15 + 1 = 16 krokwi na jednej połaci, czyli 32 sztuki łącznie.
3. Zużycie drewna na krokwie (przekrój 10×20 cm):
Objętość jednej krokwi: 0,10 × 0,20 × 5,87 ≈ 0,1174 m3
Razem: 0,1174 × 32 ≈ 3,76 m3.
Kalkulator więźby dachowej wykonuje te obliczenia automatycznie, uwzględniając przy tym także dobór przekrojów do zadanych obciążeń śniegiem i pokryciem (dachówka, blacha, blachodachówka).
Więźba dachowa – krótko o typach i normach
Więźba dachowa to układ drewnianych elementów, który przenosi obciążenia z pokrycia dachu na ściany nośne. W domach jednorodzinnych dominują trzy główne rodzaje: krokwiowa, krokwiowo-jętkowa i płatwiowo-kleszczowa. Dobór systemu zależy od rozpiętości budynku, kąta nachylenia dachu i planowanego użytkowania poddasza.
Współczesne więźby projektuje się w oparciu o Eurokod 5 (PN-EN 1995-1-1) oraz normy śniegowe (PN-EN 1991-1-3). Dla inwestora nie ma potrzeby wgryzać się w zapis norm – od tego jest projektant konstrukcji – ale podstawowe parametry, jak minimalne przekroje krokwi dla określonej rozpiętości, dobrze znać. Pozwala to od razu wychwycić sytuacje, w których ktoś próbuje „oszczędzać” na drewnie poniżej rozsądnego minimum.
| Rodzaj więźby dachowej | Typowy zakres rozpiętości (m) | Przykładowe minimalne przekroje krokwi | Zastosowanie w budownictwie jednorodzinnym |
|---|---|---|---|
| Więźba krokwiowa | 3–6 m | 7×16 cm, 8×18 cm | Małe domy, garaże, proste dachy bez użytkowego poddasza |
| Więźba krokwiowo-jętkowa | 6–9 m | 8×18 cm, 8×20 cm | Najpopularniejsze przy domach z poddaszem użytkowym |
| Więźba płatwiowo-kleszczowa | 9–12 m i więcej | 8×20 cm, 10×20 cm i większe | Większe domy, dachy kopertowe, rozbudowane połacie |
| Więźba prefabrykowana (kratownice) | do 18–20 m | Gotowe kratownice wg projektu | Domy z nieużytkowym poddaszem, szybki montaż, brak tradycyjnego strychu |
| Więźba mansardowa | 6–10 m | zróżnicowane przekroje, najczęściej ≥ 8×20 cm | Dachy z załamaniem połaci, rozbudowane poddasza |
| Więźba płatwiowo-jętkowa | 8–12 m | od 8×18 cm wzwyż | Kiedy potrzebne są duże, otwarte przestrzenie na poddaszu |
Kalkulator więźby dachowej korzysta z takich orientacyjnych przedziałów rozpiętości i przekrojów jako punktu wyjścia. Ostateczny dobór zawsze należy potwierdzić obliczeniami projektanta – ale do rozmów z ekipą dekarską taka „ściąga” wystarcza w zupełności.
Typowe zastosowania kalkulatora więźby dachowej w praktyce
Pierwszy klasyczny scenariusz: inwestor ma projekt domu o szerokości 9,2 m i długości 11,8 m, dach dwuspadowy 35°, poddasze użytkowe. W kosztorysie z firmy X pojawia się zapis „więźba dachowa – 8 m3 drewna C24”. Po wrzuceniu parametrów do kalkulatora wychodzi, że przy typowej konstrukcji krokwiowo-jętkowej i standardowych przekrojach zużycie drewna powinno być rzędu 5,5–6,5 m3. Różnica jest tak duża, że opłaca się dopytać o szczegóły – czy wliczono np. zadaszenie tarasu, lukarny, grubsze przekroje?
Drugi scenariusz: remont starego budynku z lat 70., dom o szerokości 7,5 m, długości 9 m, dach 30°, oryginalne krokwie 6×14 cm w rozstawie 1,0 m. Po wpisaniu danych do kalkulatora i zadaniu docelowego pokrycia jako dachówka ceramiczna wychodzi komunikat, że obecny przekrój krokwi jest za słaby dla współczesnych obciążeń śniegiem w danej strefie. To jasny sygnał, że zamiast „przekładki” pokrycia trzeba przewidzieć wzmocnienie więźby albo jej wymianę.
Trzeci przykład: planowana wiata garażowa o wymiarach 6×5 m, dach jednospadowy, kąt 15°, pokrycie z blachy trapezowej. Kalkulator więźby dachowej podpowiada, że przy tak małym spadku i lekkim pokryciu spokojnie wystarczą krokwie 6×16 cm w rozstawie 80 cm, a łączne zużycie drewna zamknie się poniżej 1 m3. To z kolei pomaga ocenić, czy stawianie wiaty „z odzysku” z przypadkowych desek ma w ogóle sens.
Czwarty scenariusz dotyczy doboru rozstawu krokwi. Projekt dopuszcza 60–90 cm, więc wykonawca proponuje rzadki rozstaw 90 cm „żeby było taniej”. Po zmianie tego parametru w kalkulatorze widać różnicę: przy 60 cm wychodzi np. 40 krokwi, przy 90 cm – tylko 26 sztuk. Oszczędność drewna jest spora, ale trzeba do niej podejść rozsądnie, szczególnie przy ciężkiej dachówce. Bez takich „przeklików” łatwo dać się przekonać argumentowi „wszyscy tak robią”.
Tabela orientacyjnych przekrojów i odległości – szybka ściąga
Poniższa tabela zbiera praktyczne, orientacyjne wartości pomocne przy wstępnym szacowaniu więźby, które kalkulator więźby dachowej wykorzystuje w tle. To nie są wartości projektowe, ale dobra baza do wstępnej oceny ofert i pomysłów wykonawców.
| Rozpiętość dachu a przekrój krokwi (orientacyjny) | Zalecany rozstaw krokwi dla dachówki ceramicznej | Zalecany rozstaw krokwi dla blachodachówki | Przykładowa objętość drewna na 100 m2 dachu |
|---|---|---|---|
| do 4,5 m – krokwie 7×16 cm | 80–90 cm | 90–100 cm | ok. 2,5–3,0 m3 |
| 4,5–6 m – krokwie 8×18 cm | 70–80 cm | 80–90 cm | ok. 3,0–3,5 m3 |
| 6–7,5 m – krokwie 8×20 cm | 60–80 cm | 70–80 cm | ok. 3,5–4,5 m3 |
| 7,5–9 m – krokwie 10×20 cm | 60–70 cm | 70–80 cm | ok. 4,5–5,5 m3 |
| powyżej 9 m – konstrukcje płatwiowe / kratownice | indywidualnie z projektu | indywidualnie z projektu | często > 6,0 m3 |
| Drewo konstrukcyjne C24, wysuszone i strugane | – | – | przyjmuje się +10–15% zapasu na odpady |
Takie proste zestawienie, w połączeniu z wynikami z kalkulatora więźby dachowej, pozwala szybko złapać, czy projekt lub oferta „trzyma się kupy”, czy ktoś próbuje zejść z przekrojów poniżej rozsądnego minimum.