Grzejniki bulgoczą, a część pozostaje zimna mimo włączonego ogrzewania? To znak, że w instalacji zgromadziło się powietrze. Spuszczenie wody z grzejnika usuwa powietrze z układu, przywraca sprawność ogrzewania i obniża rachunki za energię. Proces zajmuje kilkanaście minut i wymaga tylko podstawowych narzędzi. Warto opanować tę czynność samodzielnie – przyda się co najmniej raz w sezonie grzewczym.
Kiedy trzeba spuścić wodę z grzejnika
Powietrze w instalacji gromadzi się stopniowo. Przy napełnianiu układu po lecie, podczas drobnych napraw czy przez mikroskopijne nieszczelności. Efekt jest zawsze ten sam – grzejnik grzeje tylko w dolnej części, a góra pozostaje chłodna.
Najczęstsze objawy wskazujące na konieczność odpowietrzenia:
- bulgotanie lub szum w grzejniku podczas pracy
- zimna górna część przy gorącej dolnej
- wyraźna różnica temperatur między poszczególnymi grzejnikami
- wydłużony czas nagrzewania pomieszczeń
- spadek ciśnienia w instalacji centralnego ogrzewania
Po sezonie letnim, gdy instalacja była wyłączona, odpowietrzanie to praktycznie standard. Woda kurczy się i rozszerza, a w systemie zawsze znajdzie się miejsce dla pęcherzyków powietrza.
Co przygotować przed rozpoczęciem
Lista potrzebnych rzeczy jest krótka. Podstawowy zestaw to odpowietrznik (klucz do grzejników), miska i ścierka. Klucz kupić można w każdym sklepie z hydrauliką za kilka złotych – wygląda jak mały kwadratowy kluczyk lub ma postać śrubokręta z charakterystycznym końcem.
Przydatne elementy:
- miska lub płaskie naczynie (pojemność około litra)
- stare ręczniki lub ścierki
- latarka (zawór odpowietrzający bywa trudny do zlokalizowania)
- rękawice robocze (woda w instalacji może być gorąca)
Jeśli grzejnik ma stary zawór odpowietrzający, który nie był odkręcany od lat, warto mieć pod ręką penetrator typu WD-40. Zardzewiały zawór można uszkodzić przy próbie odkręcenia na siłę.
W instalacjach z pompą obiegową należy ją wyłączyć na czas odpowietrzania. Pracująca pompa utrudnia wydostanie się powietrza i może powodować wyrzut wody pod ciśnieniem.
Odpowietrzanie grzejnika – procedura krok po kroku
Przygotowanie instalacji
Przed odkręceniem zaworu instalacja powinna pracować w normalnym trybie – być ciepła, ale nie trzeba czekać aż grzejniki rozgrzeją się do maksimum. Temperatura około 40-50°C jest optymalna – na tyle ciepła, by powietrze się rozszerzyło, ale nie na tyle gorąca, by parzyć podczas pracy.
Jeśli w domu jest kocioł gazowy lub pompa ciepła z wyświetlaczem ciśnienia, warto zanotować wartość początkową. Po odpowietrzeniu kilku grzejników ciśnienie spadnie i trzeba będzie uzupełnić wodę w instalacji.
Lokalizacja zaworu odpowietrzającego
Zawór znajduje się zawsze w górnej części grzejnika, najczęściej po stronie przeciwnej do zaworów regulacyjnych. Wygląda jak mała śruba z kwadratowym otworem pośrodku lub rowkiem pod śrubokręt. W starszych instalacjach może to być mosiężna nakrętka.
Podstaw miseczką bezpośrednio pod zaworem. Woda nie poleje się strumieniem, ale kilka kropel zawsze spadnie. Ścierką zabezpiecz ścianę za grzejnikiem i podłogę.
Odkręcanie zaworu
Klucz wkładamy w otwór zaworu i obracamy powoli w lewo – maksymalnie pół obrotu. Nie trzeba wykręcać zaworu całkowicie. Wystarczy poluzowanie, które pozwoli powietrzu wydostać się na zewnątrz.
Najpierw usłyszysz syk – to ulatniające się powietrze. Trzymaj klucz w zaworze i czekaj. Po kilku-kilkunastu sekundach z zaworu zacznie sączyć się woda. Może być to kilka kropel lub cienki strumyczek – zależy od ciśnienia w instalacji.
Gdy woda wypływa równym strumieniem bez pęcherzyków powietrza, zakręć zawór. Wystarczy delikatny docisk – nie trzeba dokręcać na siłę. Przeciekający zawór to częsty efekt zbyt mocnego dokręcenia, które uszkadza uszczelkę.
Co zrobić gdy woda nie wypływa
Czasem po otwarciu zaworu nic się nie dzieje. Przyczyn może być kilka. Za niskie ciśnienie w instalacji sprawia, że woda nie dociera do górnej części grzejnika. W takim przypadku najpierw uzupełnij wodę w kotle.
Inny problem to całkowite zapowietrzenie – korek powietrzny blokuje przepływ. Wtedy pomaga delikatne postukiwanie w górną część grzejnika lub lekkie przechylenie (przy małych grzejnikach). Powietrze się przemieści i znajdzie wyjście.
Uzupełnianie wody w instalacji
Po odpowietrzeniu kilku grzejników ciśnienie w układzie spadnie. Prawidłowe ciśnienie w instalacji domowej to 1,2-1,5 bara przy zimnych grzejnikach i 1,5-2 bary przy rozgrzanej instalacji.
W kotłach gazowych zawór podpitki znajduje się zwykle w dolnej części urządzenia. To mały zawór z charakterystycznym znaczkiem – kreską i kropką lub symbolem kranu. Procedura uzupełniania:
- Sprawdź aktualne ciśnienie na manometrze kotła
- Odkręć powoli zawór podpitki
- Obserwuj wskazania manometru
- Gdy ciśnienie osiągnie 1,2-1,5 bara, zakręć zawór
- Odpowietrz kocioł jeśli ma taki zawór
Nie napełniaj instalacji powyżej 2 barów. Nadmiar ciśnienia uruchomi zawór bezpieczeństwa i woda zostanie odprowadzona na zewnątrz. W pompach ciepła procedura bywa inna – warto sprawdzić instrukcję konkretnego modelu.
Jeśli ciśnienie spada regularnie co kilka dni, instalacja ma nieszczelność. Może to być uszkodzony zawór odpowietrzający, połączenie przy grzejniku lub mikroprzeciek w rurach. Taka sytuacja wymaga interwencji hydraulika.
Odpowietrzanie w instalacji z piecem na paliwo stałe
Piece węglowe i na drewno wymagają szczególnej ostrożności. Nie mają automatyki kontrolującej temperaturę tak precyzyjnie jak kotły gazowe. Odpowietrzanie przy rozpalonym piecu może być niebezpieczne – woda ma temperaturę nawet 80-90°C.
Bezpieczniejsza metoda to odpowietrzanie przy wygasającym piecu, gdy temperatura spadła do 40-50°C. Alternatywnie można poczekać do całkowitego wygaśnięcia, ale wtedy powietrze w chłodnej instalacji gorzej się ulatnia.
W instalacjach grawitacyjnych (bez pompy) odpowietrzanie zaczyna się od najwyżej położonych grzejników. Powietrze naturalnie wędruje do góry i tam się gromadzi. Odpowietrzanie dolnych grzejników przy zapowietrzonych górnych niewiele da.
Najczęstsze problemy i ich rozwiązania
Zablokowany zawór odpowietrzający to klasyka w starszych instalacjach. Jeśli klucz się nie obraca, nie forsuj. Kilka kropel penetratora i 15 minut oczekiwania powinno pomóc. Jeśli zawór dalej nie ustępuje, lepiej wymienić go na nowy – kosztuje kilkanaście złotych.
Przeciekający zawór po zakręceniu zwykle oznacza zużytą uszczelkę. Można spróbować dokręcić delikatniej lub poluzować i zakręcić ponownie. Jeśli to nie pomoże, wymiana uszczelki lub całego zaworu rozwiąże problem na lata.
Gdy grzejnik pozostaje zimny mimo odpowietrzenia, problem leży gdzie indziej. Może to być przymknięty zawór termostatyczny, zablokowany zawór odcinający lub osady wewnątrz grzejnika. Wtedy warto sprawdzić przepływ wody przez grzejnik – odkręcić zawory i sprawdzić czy woda swobodnie przepływa.
Jak często powtarzać odpowietrzanie
W nowej, szczelnej instalacji wystarczy raz na sezon grzewczy – najlepiej we wrześniu przed rozpoczęciem regularnego palenia. Starsze instalacje mogą wymagać odpowietrzania kilka razy w roku, zwłaszcza gdy ciśnienie spada lub słychać bulgotanie.
Po każdej naprawie instalacji, wymianie grzejnika lub zaworu, odpowietrzanie jest konieczne. Przy spuszczaniu wody z układu zawsze dostaje się do niego powietrze.
Warto mieć w zwyczaju szybkie sprawdzenie grzejników po weekendowym wyjeździe zimą. Jeśli ogrzewanie było wyłączone lub mocno przygaszone, a potem znów włączone, powietrze mogło się przemieścić i zgromadzić w niektórych punktach.